Deze inhoud is ontwikkeld in samenwerking met Teach Us Consent, een organisatie die zich inzet voor voorlichting over toestemming (consent).
Er bestaan veel misverstanden over toestemming. Sommigen denken dat het simpelweg een kwestie is van 'ja' of 'nee', een eenmalige afspraak die daarna altijd blijft gelden, of een formaliteit die je snel even afvinkt. In werkelijkheid is toestemming veel genuanceerder.
Toestemming is complex en vraagt om voortdurende communicatie en afstemming.
1. Actief en duidelijk gecommuniceerd
Toestemming is niet simpelweg de afwezigheid van een 'nee'. Het gaat om een duidelijke, enthousiaste en oprechte 'ja'.
Iedereen die betrokken is, hoort actief én regelmatig na te gaan of die toestemming er nog steeds is. Een bevestigende 'ja' kan zowel verbaal worden uitgesproken als blijken uit duidelijke, positieve lichaamstaal.
2. Vrijwillig gegeven
Echte toestemming kan alleen bestaan wanneer niemand onder druk wordt gezet, een schuldgevoel krijgt aangepraat, wordt gemanipuleerd of op welke manier dan ook wordt gedwongen.
Toestemming moet vrij worden gegeven, zonder dwang of invloed van anderen. Er is alleen sprake van toestemming wanneer iedereen daadwerkelijk en uit eigen wil wil deelnemen aan de seksuele activiteit.
3. Doorlopend en wederzijds
Toestemming kan op elk moment worden ingetrokken, ook wanneer een seksuele handeling al is begonnen.Iedereen mag op ieder moment van gedachten veranderen, ook als eerder wel toestemming is gegeven. Dat iemand in het verleden toestemming gaf voor seksuele handelingen, betekent niet dat die toestemming in de toekomst automatisch opnieuw geldt.
4. Gebaseerd op wilsbekwaamheid
Verschillende factoren kunnen invloed hebben op iemands vermogen om toestemming te geven, zoals leeftijd, alcohol- of drugsgebruik, bewustzijn of andere omstandigheden die het beoordelingsvermogen beïnvloeden. Toestemming moet voortkomen uit een oprechte wens om deel te nemen, niet uit angst of een gevoel van verplichting. Iedereen die betrokken is, moet zich vrij voelen om zowel 'ja' als 'nee' te kunnen zeggen.
5. Specifiek en geïnformeerd
Toestemming geldt steeds voor een specifieke handeling, op een specifiek moment.
Instemmen met de ene activiteit betekent niet automatisch instemmen met andere activiteiten. Toestemming om bijvoorbeeld te zoenen betekent niet automatisch toestemming voor verdere seksuele handelingen. Ook betekent één keer 'ja' zeggen niet dat daarmee voor de rest van de avond automatisch toestemming is gegeven voor alles.
Iedereen die betrokken is, moet begrijpen waarvoor precies toestemming wordt gegeven.