Treść tej sekcji opracowaliśmy we współpracy z organizacją Teach Us Consent, która zajmuje się edukacją dotyczącą zgody.
Zgoda werbalna
Aktywna komunikacja to najlepszy sposób na budowanie wzajemnego zaufania i zrozumienia na wczesnym etapie znajomości, zwłaszcza tej bardziej intymnej – najlepiej niczego nie zakładać z góry. Zamiast tego warto mówić wprost i zadawać bezpośrednie pytania.
Kiedy poznajemy kogoś lepiej, zaczynamy zauważać, jaki ma styl komunikacji, poziom wrażliwości i sposób bycia. Nie każdy komunikuje się lub wyraża zgodę w ten sam sposób – ludzie zwykle różnią się od siebie pod tym względem.
Dlatego warto – często i z wyprzedzeniem – pytać o pewne sprawy wprost i czekać na zgodę werbalną. Można na przykład zapytać:
- „Mogę Cię pocałować?”
- „Mogę Cię tutaj dotknąć?”
- „Co sprawi Ci teraz przyjemność?”
Zgoda werbalna nie polega na zadawaniu w kółko tego samego pytania ani na jednorazowym zezwoleniu. Prawdziwa zgoda werbalna jest wzajemna i responsywna. U jej podstaw leżą bliskość i troska. Upewniając się, że drugiej osobie coś odpowiada, pokazujemy jej, że zależy nam na tym, żeby czuła się dobrze i miała przyjemność z tego, co robimy.
Zgoda niewerbalna
Nie każda zgoda musi zostać wyrażona słownie. Czasami można ją okazać. Zgoda niewerbalna przejawia się w byciu tu i teraz, uważności i odczytywaniu sygnałów.
Osoba, która czuje się swobodnie, może się do nas przysunąć, nawiązać z nami kontakt wzrokowy, naśladować nasze ruchy albo odwzajemnić czynności fizyczne.
Takie sygnały mogą sugerować, że osoba czuje się komfortowo, ale nie można polegać wyłącznie na nich. Zwłaszcza gdy znajomość jest świeża, komunikacja werbalna to najbardziej jasny i najbezpieczniejszy sposób na zrozumienie samopoczucia drugiej osoby.
Jeśli ktoś się waha, odsuwa, unika naszego dotyku lub wzroku, daje nam znać, że chce przestać. Spróbujmy wtedy zapytać:
- „Czy tak jest dobrze? Jeśli chcesz, możemy zwolnić”.
- „Chcesz więcej?”
- „Może powiesz mi, co lubisz?”
Pamiętajmy: to, że osoba sama się od nas nie odsuwa ani nie robi uników, wcale nie oznacza, że wyraża zgodę. Brak odpowiedzi to nie zgoda. Zawsze najlepiej jest zapytać.
Zgoda afirmatywna
Zgoda afirmatywna oznacza pewność, że każda osoba biorąca udział w aktywności chce w niej uczestniczyć.
Nie można zakładać, że jeśli ktoś nie powiedział „nie”, to na pewno się zgadza. „Tak” musi zostać wyrażone w sposób jasny i entuzjastyczny. Nie ma tutaj miejsca na zgadywanie czy przypuszczanie.
Taką zgodę można wyrazić słowami, tonem głosu lub działaniem, które pokazuje zainteresowanie lub entuzjazm. Można powiedzieć „chcę”, przysunąć się bliżej, okazać rozluźnienie za pomocą mowy ciała albo w pozytywny sposób zareagować na dotyk lub sugestie.
Najważniejsze jest to, żeby każda z obecnych osób powiedziała „tak” lub dała inne „afirmatywne” znaki.
Uzyskiwanie zgody afirmatywnej to proces ciągły, a nie jednorazowe pytanie.
Jeśli ktoś „zgodzi się” ze strachu, pod naciskiem albo przymusem czy pod wpływem groźby, nie możemy uznać tego za zgodę afirmatywną. Tak samo będzie w przypadku, gdy ktoś nie będzie się opierał, ale nie będzie w stanie powiedzieć „nie”, albo kiedy jedna z osób wymusi zgodę, korzystając ze swojej pozycji, zdobytego zaufania lub autorytetu.